Bay đêm: Người ta còn giàu có vì cả những nỗi khốn cùng

Nỗi khốn cùng trên những con tàu bay giữa biển trời. Cô đơn giữa sống và chết. Khi mặt đất trở nên nhỏ bé như thế giới ngầm dưới đáy biển. Nhưng, “Một khi đã vạch xong con đường, con người không thể nào không đi tiếp.”

Tiểu thuyết: Bay đêm
Tác giả       : Antoine De Saint-Exupéry
NXB Văn học, công ty Văn hoá & Truyền thông Nhã Nam
Năm 2013

Bìa ấn bản 2013
Bìa ấn bản 2013

 

Tác giả của Hoàng tử bé

Sinh ngày 29/6/1900, Antoine De Saint-Exupéry từ nhỏ đã nuôi dưỡng một niềm đam mê bất tận với máy bay và công việc viết. Ông đã thực hiện nghĩa vụ quân sự tại trung đoàn không quân ở Strasbourg và Casablanca. Ông từng có thời gian lái những chiếc máy bay chuyên chở thư tín qua lại giữa Toulouse và Dakar.

Antoine-de-Saint-Exupery

Bay đêm được sáng tác chính trong thời gian này, tiếp sau 2 cuốn Phi côngThư phương Nam. Được xuất bản lần đầu năm 1931, Bay đêm là cuốn tiểu thuyết kể về những chuyến bay của các máy bay chở thư tín. Qua câu chuyện về tổ bay của công ty Buenos-Aries, tác giả của Hoàng tử bé đã chứng tỏ mình không chỉ là một nhà văn mà còn là một phi công đích thực với việc mô tả những chuyến bay một cách chân thực và sống động. Ngay sau đó vào 1932, Bay đêm đã được xuất bản ở Anh và Mỹ, sau đó đạt giải thưởng Fémina.

Bay

Người đọc sẽ rất thích thú với Bay đêm khi được trải nghiệm không khí của ngành hàng không những năm đầu máy bay mới được con người đưa vào sử dụng. Nguyên mẫu của Bay đêm là những chiếc máy bay kiểu Breguet 14, có khoang lái hở, chỉ đủ chỗ tối đa cho phi công và 1-2 hành khách. Với động cơ thô sơ, mỏng manh như vậy, mỗi chuyến bay của tổ bay lại trở thành một “trận chiến” mà họ không có sự lựa chọn nào khác ngoài chiến thắng để trở về. Đọc Bay đêm là cảm nhận được cái hùng vĩ của bầu trời. Những hồi hộp, lo lắng đến cùng với chuyến bay giữa đêm lạnh, khi phương tiện liên lạc với trạm dừng chủ yếu là điện báo và những mảnh giấy, con người càng trở nên bé nhỏ trước tự nhiên.

Dũng cảm

Bay đêm là câu chuyện của lòng dũng cảm. Một khúc ngợi ca những con người tiên phong trong ngành hàng không. Đó là lòng dũng cảm của những phi công như Fabien khi ngày ngày đối mặt với những chuyến phiêu lưu sống còn trên bầu trời. Đó là lòng dũng cảm của người vợ trẻ khi chờ đợi chồng trở về. Lòng dũng cảm của những nhân viên, thợ máy. Lòng dũng cảm của người giám đốc đầy tình thương khi dành cho đồng đội và phi công của mình những đào luyện nghiêm khắc.

Nhắc đến giám đốc Rivière là nhắc đến một vị sếp cứng rắn và kỉ luật. Ông luôn ép bản thân mình vào khuôn khổ và nguyên tắc, quy định. Tuy nhiên chính những nguyên tắc ấy lại khiến ông luôn phải đấu tranh với những quyết định của mình. Giáng chức người phi công lâu năm chỉ vì một sai sót, cho nghỉ việc nhân viên kĩ thuật làm trục trặc hệ thống điện… dù họ mới chỉ làm sai lần đầu trong cả một quãng thời gian làm đúng. Vì đối với ông, sai sót đồng nghĩa với nguy hiểm, lỗi lầm đồng nghĩa với cái chết. Ông tự dằn lòng rằng mình đang loại bỏ những sai lầm, chứ không phải loại bỏ những con người đầy yêu mến kia. “Ta công bằng hay bất công? Không biết. Nếu ta cứng rắn, các hỏng hóc giảm hẳn. Kẻ chịu trách nhiệm không phải con người, nó giống như một thế lực tối tăm không khi nào con người đụng tới được nếu không đụng chạm tới mọi người. Nếu ta hết sức công bằng, mỗi chuyến bay đêm sẽ là một khả năng chết chóc.” Ông thà rầy la cấp dưới còn hơn để đêm tối hù doạ họ. Khi máy bay của Fabien bị mất tích không trở về, trong sự chờ đợi bình lặng của người thủ trưởng đó là cả một cơn dông dữ dội. Một nhân vật đặc biệt khơi gọi nhiều yêu mến. Không chỉ là sự nguyên tắc khô cằn, người đọc sẽ còn được thấy nhiều hơn nữa ở nhân vật này.

Những triết lí cuộc sống

Chẳng phải ngẫu nhiên mà Antoine De Saint-Exupéry được gọi là nhà văn – triết gia. Trong những tác phẩm của ông, dù là dành cho thiếu nhi như Hoàng tử bé hay dành cho đông đảo độc giả như Bay đêm, dù là trực tiếp hay gián tiếp đều chứa đựng ít nhiều những triết lí thấm thía về cuộc sống. Đối với Bay đêm, đó là “Người ta còn giàu có thêm vì cả những khốn cùng”. Hay: “Đôi khi, sau trăm kilomet thảo nguyên còn hoang vắng hơn cả biển cả, anh bay ngang một nông trại hẻo lánh, chợt thấy như nó chở nặng những kiếp người lui lại phía sau.” Saint-Exupéry luôn vẽ nên cái đẹp một cách rất tài tình. Và Bay đêm cũng là bản nhạc đẹp đẽ như vậy, giống như những tác phẩm khác của Saint-Exupéry, đều nhằm hoàn thiện và xây dựng phẩm chất con người, thế giới.

Nhân vật trong truyện được lấy từ nguyên mẫu hiện thực – Didier Daurat , người thủ trưởng mà Saint- Exupéry kính trọng. Tác phẩm đã được chuyển thể thành phim.